کجا ایستاده ایم؟ بخش سوم

پایان روشنفکری دینی و توهم جدید بومی سازی  به هر حال، به نظر من، از روشنفکری دینی نیز مانند جریان های دیگری که پیشتر آمده بودند، جز «نعش شهیدی بر روی دست ما» – به قول اخوان ثالث – بیش نمانده است، اما من این اشارۀ کوتاه را به مناسبت بازتولید آن اشتباه در مکان […]

کجا ایستاده ایم؟ بخش دوم

اندیشۀ ایرانشهری  اما پرسش دوم مبنی بر این که آیا به واقع چیزی به نام اندیشۀ سیاسی ایرانشهری وجود دارد؟ به نظر من نه تنها وجود دارد، بلکه این وجود و گستره آن بسیار اساسی تر و بنیادی تر از آن است که تا کنون توانسته ایم توضیح دهیم. همۀ آن چه را که من […]

کجا ایستاده ایم؟ بخش نخست

درآمد این واپسین پرسش به نوعی نجات دهنده بود و از این که چنین پرسشی را مطرح کردید سپاسگزارم. اگر می خواستم از نخستین پرسش آغاز کنم کار سخت تر می بود. این پرسش راه فراری را باز می کند. بلی، بدیهی است که اشتباه های فراوان و بزرگی را مرتکب شده ام. البته، باید […]

مسئله روزبه، مهرداد اشکانی

به انضمام نقد آراء آرامش دوستدار درباره او بعد التحریر: یکم. نوشته حاضر با نظر به مباحث آقای مصطفی نصیری در نقادی دوستدار بواسطه «روزبه» و نیز گوشه چشمی به مراسلات فی مابین من و ایشان در تارنمای «جدال قدیم و جدید» نوشته شده است. اما سعی کرده ام این نوشته در عین توجه به […]

مصدق را پدر پوپولیسم نفتی می‌دانم

محمد طاهری: موسی غنی‌نژاد از هیچ فرصتی برای نقد صریح عملکرد نخست وزیر ملیگرای ایران در دهه 30 چشم پوشی نمی‌کند. برخلاف آن چه که برخی تاریخنگاران، محمد مصدق را لیبرال و مدافع نظام فکری غرب می‌دانند، این اقتصاددان، مصدق را “ناسیونال سوسیالیست” می‌داند و برای اندیشه‌ها و برنامه‌های او، چارچوبی علمی ‌و سازگار قائل نیست. […]

دربارۀ ترجمۀ متن های اندیشۀ سیاسی

دربارۀ ترجمۀ متن های اندیشۀ سیاسی مورد شهریار ماکیاوللی نقل از وبلاگ قديم و جديد http://gadim-va-jadid.blogfa.com آن چه در این صفحات می آوریم، یادداشت هایی از دکتر طباطبایی است که قرار است متن منقح آن در مقدمۀ چاپ سه مجلد نخست اندیشۀ سیاسی جدید در اروپا – شامل بازنویسی کامل جدال قدیم و جدید و […]

پاسخ ناصر سلطاني به آجداني

درتاريخ مشروطيت يا تاريخ حقوق مشروطيت؟ پاسخ  سيدناصر سلطاني به لطف الله آجداني نقل از وبلاگ قديم و جديد http://gadim-va-jadid.blogfa.com •                تاريخ مشروطه خواهی در غياب تاريخ نويسان حقوق نوشته شده و بسياري از مفاهيم و وقايع حقوقي از ديدگان تاريخ نويساني که آموزش حقوقي نداشته اند پنهان مانده است. تاريخ نويسی مشروطه خواهی در […]

ادموند برک درباره انقلاب فرانسه

خلاصه ای از درسگفتارهای دکتر طباطبایی درباره اندیشه سیاسی انقلاب فرانسه است. این گفتار به عنوان بخشی از مجلد نخست جلد دوم تاریخ اندیشه سیاسی در اروپا انتشار خواهد یافت. نقل از وبلاگ قديم و جديد http://gadim-va-jadid.blogfa.com/ بخش نخست واكنش اهل نظر در انگلستان به انقلاب فرانسه از همان نخستين ماه هاي پيروزي انقلاب آغاز […]

انقلاب فرانسه و هگل جوان

فقرات زیر بخشی از یکی از فصل های تاریخ اندیشه جدید است که پیشتر نخستین دفتر آن با عنوان جدال قدیم و جدید انتشار پیدا کرده است. بدیهی است که فقرات زیر تنها بخش هایی از فصل مفصلی درباره دیدگاه های هگل بر مبنای یکی رساله های دوره جوانی اوست. درج نخست: مهرنامه / نقل […]

مصاحبه حامد زارع با دکتر طباطبایی

متن کامل مصاحبه حامد زارع با دکتر طباطبایی درباره وضع  دانشگاه، علوم انسانی و علم سیاست در ایران * جناب آقاي دكتر طباطبايي! شما جسته گریخته درباره دانشگاه صحبت‌هايي کرده ايد. در زمينه تخصصي خودتان كه شامل علم سياست و انديشه سياسي است نيز به مناسبت هاي مختلف در مورد كيفيت دانش سياسي و انديشه […]

علم بومي درگفتگو با طباطبايي

درج نخست: مهرنامه – شماره نخست/ نقل از وبلاگ قديم و جديد محمد قوچاني: درباره شما از دو پروژه متضاد صحبت می شود. اول پروژه دهه هفتاد که شما در آن از زوال اندیشه سیاسی و به طورکلی علوم انسانی صحبت می کردید که در عرصه اندیشه و عمل نیز واکنش های زیادی را به […]

خردجمعی بدون عقلانیت را نمی پذیرم

سيدجواد طباطبايي پس از سال‌ها تلاش فكري در عرصه سياست نظري تصميم گرفته است كه در خصوص سيست عملي با ما سخن بگويد و نگاه سياسي خود در شرايط انتخاباتي امروز را با ما در ميان بگذارد. اين‌چنين بود كه پاي سخن او نشستيم تا براي ما بگويد كه برنامه را بر فرد بايد ترجيح […]

ترتيبات و نهادهاي جديد

گزارش درسگفتارهاي سيدجواد طباطبايي – 5 http://www.etemaad.ir/Released/87-11-01/181.htm در ادامه تفسير و بررسي فصل ششم شهريار ماکياولي به اينجا رسيديم که مي گويد؛ «مرداني که اينچنين با هنر خويش به شهرياري رسند، آن را دشوار به دست مي آورند اما آسان نگه مي دارند» چون مشکلات تابعي از virtu آنهاست. «بخشي از دشواري کار در پي […]

تقليد در انديشه ماکياولي

گزارش درس گفتارهاي سيدجواد طباطبايي- – 4     http://www.etemaad.ir/Released/87-10-15/256.htm در ادامه بررسي کتاب شهريار ماکياولي پس از تفسير فصل اول به فصل ششم مي پردازيم. فصل هاي قبلي، فصل هاي مهمي نيستند يا تا حدودي با خواندن ترجمه فارسي مطالب شان را مي شود فهميد و البته اين مطالب ربط چنداني به امروز ندارد […]

مصاحبه حامد زارع با دکتر طباطبایی

متن کامل مصاحبه حامد زارع با دکتر طباطبایی درباره وضع  دانشگاه، علوم انسانی و علم سیاست در ایران * جناب آقاي دكتر طباطبايي! شما جسته گریخته درباره دانشگاه صحبت‌هايي کرده ايد. در زمينه تخصصي خودتان كه شامل علم سياست و انديشه سياسي است نيز به مناسبت هاي مختلف در مورد كيفيت دانش سياسي و انديشه […]

علم بومي درگفتگو با طباطبايي

درج نخست: مهرنامه – شماره نخست/ نقل از وبلاگ قديم و جديد محمد قوچاني: درباره شما از دو پروژه متضاد صحبت می شود. اول پروژه دهه هفتاد که شما در آن از زوال اندیشه سیاسی و به طورکلی علوم انسانی صحبت می کردید که در عرصه اندیشه و عمل نیز واکنش های زیادی را به […]

مشروطه از منظر علوم اجتماعی

متن سخنرانی جواد طباطبايىدر همایش «انقلاب مشروطه از منظر علوم اجتماعی». تیتر و زیر تیتر مطلب به انتخاب شهروند است همانطور كه در عنوان این سمینار آمده است قرار است كه ما مشروطه را از منظر علوم اجتماعی بررسی كنیم. نكته مهم همین بررسی مشروطه از منظر «علوم اجتماعی» است. در مورد مشروطه تاكنون به […]

سنت، نگاه وارونه

http://www.bashgah.net/pages-5130.htmll مصاحبه حاضر، حاصل گفتگويى طولانى با دكتر سيدجواد طباطبايى در زمينه هاى گوناگون است. نظر به اهميت ‏بحث‏ سنت و تجدد، آن بخش از گفتگوى مزبور كه به اين موضوع مربوط مى شود، در اينجا به محضر دانشوران ارجمند تقديم مى گردد.

تجدد سیاسی یعنی حكومت قانون

گفتگوی متین غفاریان با دكتر جواد طباطبایی – حتي پيش از انتشار كتاب «نظريه حكومت قانون در ايران» هم نظريات شما درباره نهضت مشروطه بحث بر انگيز شده بود. نظرات شما درباره جايگاه و اهميت جريان‌هاي فكري در اين كتاب قابل توجه است و محل بحث (و احتمالاً سوءتفاهم). به عنوان اولين سئوال مي‌خواستم بپرسم […]

مصدق را پدر پوپولیسم نفتی می‌دانم

محمد طاهری: موسی غنی‌نژاد از هیچ فرصتی برای نقد صریح عملکرد نخست وزیر ملیگرای ایران در دهه 30 چشم پوشی نمی‌کند. برخلاف آن چه که برخی تاریخنگاران، محمد مصدق را لیبرال و مدافع نظام فکری غرب می‌دانند، این اقتصاددان، مصدق را “ناسیونال سوسیالیست” می‌داند و برای اندیشه‌ها و برنامه‌های او، چارچوبی علمی ‌و سازگار قائل نیست. […]

نفت را دولتی کردیم افتخار هم می کنیم

  گفت و گو با دکترموسی غنی نژاد به اعتقاد دکتر موسی غنی نژاد اگر بخواهیم بدانیم چرا دموکراسی در ایران شکل نگرفت، ابتدا باید به توافقی از تعریف دموکراسی برسیم. او با تعریف پوپولیستی از دموکراسی (اجراى مطلق اراده و رأى اکثریت) میانه چندانى ندارند، بلکه معتقد است که رأی اکثریت می تواند اشتباه […]

روشنفکران از اقتصاد چیزی نمی دانند

گفت وگو با دکتر موسی غنی نژاد ثمینا رستگاری : چرا روشنفکران با اقتصاد آزاد مخالفند؟ آیا این سوال برای جذابیت های ژورنالیستی این چنین کلی مطرح می شود؟ و یا واقعا روشنفکران ما همیشه مخالفان سرسخت غیردولتی شدن اقتصاد بوده اند؟ پاسخ را شاید بتوان در زیر غلبه روشنفکران چپ در تاریخ ایران جست […]

جداناپذیری توسعه اقتصادی و سیاسی

کتاب فرهنگ سیاسی ایران در گفت وگو با موسی غنی نژاد برگرفته از : اعتماد http://www.etemaad.com/ -یکی از مباحث محوری کتاب فرهنگ سیاسی ایران تاکید بر اقتصاد آزاد است. سریع القلم در این کتاب یکی از عوامل انحطاط در ایران را بی توجهی به اقتصاد آزاد و عدم بهره گیری از مواهب آن می داند. […]

دولتی کردن اقتصاد

گزارش گفتگوی مشروح “مهر” با دکتر غنی نژاد: بیشترین تصمیمات برای دولتی کردن اقتصاد را دولت موقت بازرگان گرفت / راه نجات اقتصاد ایران،”واقعی” و “منطقی” شدن است و بس/ در اقتصاد ملی نباید تسلیم فشار افکار عمومی شد یکی از دوستان از قول یکی از بازاریان تهران که سخت از قوانین دست و پاگیراقتصادی […]

مسئله روزبه، مهرداد اشکانی

به انضمام نقد آراء آرامش دوستدار درباره او بعد التحریر: یکم. نوشته حاضر با نظر به مباحث آقای مصطفی نصیری در نقادی دوستدار بواسطه «روزبه» و نیز گوشه چشمی به مراسلات فی مابین من و ایشان در تارنمای «جدال قدیم و جدید» نوشته شده است. اما سعی کرده ام این نوشته در عین توجه به […]

پاسخ ناصر سلطاني به آجداني

درتاريخ مشروطيت يا تاريخ حقوق مشروطيت؟ پاسخ  سيدناصر سلطاني به لطف الله آجداني نقل از وبلاگ قديم و جديد http://gadim-va-jadid.blogfa.com •                تاريخ مشروطه خواهی در غياب تاريخ نويسان حقوق نوشته شده و بسياري از مفاهيم و وقايع حقوقي از ديدگان تاريخ نويساني که آموزش حقوقي نداشته اند پنهان مانده است. تاريخ نويسی مشروطه خواهی در […]

فیلسوف پرسش و دشمنان آن

http://www.kargozaaran.com/ShowNews.php?12341 حامد زارع: پای‌گذاشتن به سرزمین ذهنی «سیدجواد طباطبایی» و بازخوانی اندیشه‌های وی از ضروری‌ترین امور در حیطه اندیشه سیاسی معاصر ما محسوب می‌شود. چه اینكه طباطبایی به بنیادی‌ترین مسئله كه «اندیشه» باشد آن هم با چشمی فلسفی و نظرگاهی كه تاریخ را نیز در گستره دید خود دارد، می‌پردازد. این نوع پرداخت به تاریخ […]

نعلین رئالیسم را به در آوریم

http://www.kargozaaran.com/ShowNews.php?10385 حامد زارع: 200 سال پس از انتشار «پدیدارشناسی روح» اثر پرآوازه فریدریش ویلهام هگل، فیلسوف نامدار آلمانی نشستی با همین نام از سوی گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی در دانشكده ادبیات این دانشگاه برگزار شد. در بخش نخست این نشست كه به تحلیل پدیدار‌شناسی روح اختصاص یافته بود، جامع‌ترین مباحث در مورد این اثر […]

روشنفکران معاصر ایران

هومن قاسمی http://hooman3291.blogfa.com همان‌گونه که وعده داده‌شده‌بود، از امروز و به تناوب، مطالبی در بررسی آرا و نظرات روشنفکران معاصر ایران، در این محیط مجازی قرار خواهد گرفت. این دست بررسی، عمدتا با توجهی خاص (شاید با اغماض بتوان گفت، با محوریت) آرا و نظرات دکتر سید جواد طباطبایی صورت خواهد پذیرفت. اما این گزینش […]

تأملى در باره ايران

گزارشى از سمينار «تأملى درباره ايران» معرفى، نقد و بررسى كتاب «ديباچه‌ای بر نظريه انحطاط ايران» پس از انتشار كتاب «ديباچه‌ای بر نظريه انحطاط ايران» نوشته پژوهشگر و انديشمند معاصر، آقاى دكتر جواد طباطبايى، «انجمن دوستداران انديشه»، كه يك نهاد انديشگى- فرهنگى است، بر آن شد تا اين اثر مهم را مورد بررسى و تأمل […]

روشنفكری در زمانه‌ی عسرت

سيروس پرويزی آخرين كتاب دكتر جواد طباطبايی استاد پيشين دانشكده‌ی حقوق دانشگاه تهران با عنوان مكتب تبريز و مبانی تجددخواهی انتشار پيدا كرده است. اگر دومين ويراست زوال انديشه‌ی سياسی در ايران را نيز كه خود كتاب جديدی است، به شمار آوريم، اين چهارمين كتابی است كه از اين نويسنده در نخستين نيمه‌ی دهه‌ی هشتاد […]

درسگفتارهاي هگل

دکتر سيدجواد طباطبايي گروه انديشه؛ديروزبخش نخست اين نوشته را درباره دولت و جامعه مدني از نظر هگل خوانديد،امروزبخش پاياني آن درپي مي آيد؛از نظر ارسطو، دولت امري طبيعي بود و اين مساله به مسيحيت منتقل شد. بدين صورت که تمام قدرت ها از خدا ناشي مي شد و آن را طبيعي مي دانستند. نقد انديشه […]

هویت ایرانی در گذرگاه تاریخ

گفت‌وگوی روزنامه “ايران” با شهرام اسلامی محقق و پژوهشگر هویت هر ملتی در طول تاریخ از مسیر پر فرازو نشیبی عبور کرده است. هویت مجموعه خصایصی است که تعلق فرد را به يک مکان محکم می‌کند و نظام ارزش‌ها و هنجارهای او را مشروعيت می‌بخشد. اما یقیناً مفهوم هویت در اثر دگردیسی‌های تاریخی دچار تحولات […]

پایان نامه

خيلي از دانشجويان زمان نوشتن پايان نامه لحظه شماري ميكنند كه هرچه زودتر از شر اين بلاي آسماني خلاص بشوند . اما من وقتي كه كلمه پايان را در صفحه چهارصدم پايان نامه خودم نوشتم ، غم غريبي در وجودم احساس كردم ناخودا آگاه بغضم گرفت و نمي در چشمانم نشست . تقريبا يك سال […]

طباطبایی و پروژه‌ی فکری او

سید جواد طباطبایی و پروژه‌ی فکری او در سال‌های اخیر –با توجه به تغییر سمت‌وسوی فکری بسیاری از افراد تعقیب‌کننده‌ی مسائل سیاسی در ایران (از توجه به وجوه بیرونی امور سیاسی و بینش سیاست‌زده، به رجوع به مبانی فکری بنیانی و فلسفی سیاست)- بسیار مورد توجه قرار گرفته‌است. شاید شکست جنبش اصلاحات و بارز شدن […]

چالش سنت و تجدد

چالش سنت و تجدد در اندیشه‌های دکتر طباطبایی سعید گلکار دانشجوی دكتری علوم سياسی دانشگاه تهران به نام خداوند جان و خرد مقدمه شاید اغراق نباشد اگر بگوییم که مهمترین چالش فکری در ایران امروز هنوز بعد از گذشت دو قرن چالش سنت و تجدد است سوال از چیستی سنت و تجدد و رابطه جهان […]

انكار مدعى

نقدى بر نكته اى از مقدمه كتاب “تاريخ انديشه سياسى جديد در اروپا”، حسن قاضى مرادى، شرق چه بسا روشنفكرانى كه گاه چون از تجدد و دموكراسى سخن بگويند، تامل وفاق جويانه اى در تو برانگيزند و اما اگر در پى احساس اينكه ساحت مباركشان در اثر تعرضى بحق يا حتى نابحق مخدوش شده واكنشى […]

سراب عدالت اجتماعی

سخنرانی فردریش فون هایک در دانشگاه سیدنی۶ اکتبر ۱۹۷۶ منتشر شده در تحقیقات جدید در فلسفه، سیاست، اقتصاد و تاریخ ایده‌ها، ۱۹۷۸ برگردان: فیروز قرشی ۱ تلاش برای یافتن معنای آنچه که ” عدالت اجتماعی” نام گرفته است، طی بیش از ده سال یکی از مشغله‌های اصلی من بوده است. این تلاش با ناکامی روبرو […]

روشنفکران و سوسیالیسم

مقاله ای از فردریش فون هایک ترجمه: مهشید معیری و موسی غنی‌نژاد عقیده راسخی در همه کشورهای دموکراتیک و خصوصا آمریکا رایج است که طبق آن تاثیر روشنفکران بر سیاست ناچیز است. این امر مسلما در بعضی موارد صحت دارد، یعنی در مورد قدرت تاثیرگذاری آنها از طریق عقاید خاص خود در زمان معین و […]

بايد از نقد تجددمان آغاز کنيم

گفت و گو با ماشاءالله آجودانی، شرق بايد بنشينيم بر سر سنت و به موقعيت و نوع مناسبت خودمان و سنت مان با دنيای مدرن بينديشيم. اگر تجربه مدرنيزاسيون ايران کاملاً موفق نبود، دلايلش را بايد در جای اساسی تری جست وجو کرد و فقط به پای سنت ننوشت. آنچه که ما در دوره مشروطه […]

چگونه مي‌توان تاريخ ايران را نوشت؟

(بحثي در شرايط امکان يا امتناع تاريخ نويسي ايراني) بهار زنده رودي پيشگفتار انتشار کتاب «ديباچه اي بر نظرية انحطاط ايران» (1)، فرصتي را فراهم آورده، تا با بازبيني به تاريخ گذشتة ايران، پرسش هايي نو در رابطه با اين تاريخ مطرح شود. مهمترين پرسش اين است که: چگونه مي توان تاريخ ايران را نوشت؟ […]

نقدي بر كتاب مكتب تبريز

لطف الله آجوداني سال گذشته بخشي از آخرين كتاب بحث‌انگيز سيد جواد طباطبايي در بخش كتاب خردنامه به چاپ رسيد، پس از آن نقدي بر اين كتاب به قلم علي اصغر حقدار باز هم در خردنامه چاپ شد و حالا اين دومين نقدي است كه براي كتاب مكتب تبريز و مباني تجددخواهي منتشر مي‌شود. و […]