- حتي پيش از انتشار كتاب «نظريه حكومت قانون در ايران» هم نظريات شما درباره نهضت مشروطه بحث بر انگيز شده بود. نظرات شما درباره جايگاه و اهميت جريانهاي فكري در اين كتاب قابل توجه است و محل بحث (و احتمالاً سوءتفاهم). به عنوان اولين سئوال ميخواستم بپرسم موضع اصلي شما براي تحليل جنبش مشروطه چيست؟ با خواندن كتاب اين برداشت ميشود كه در نظر شما جنبش مشروطه حركتي در جهت مشروط كردن قدرت و قانونمند كردن آن بود تا برقراري دموكراسي. آيا اين برداشت درست است؟
تجدد سیاسی یعنی حكومت قانون
روشنفکران معاصر ایران
هومن قاسمی
همانگونه که وعده دادهشدهبود، از امروز و به تناوب، مطالبی در بررسی آرا و نظرات روشنفکران معاصر ایران، در این محیط مجازی قرار خواهد گرفت. این دست بررسی، عمدتا با توجهی خاص (شاید با اغماض بتوان گفت، با محوریت) آرا و نظرات دکتر سید جواد طباطبایی صورت خواهد پذیرفت. اما این گزینش بر چه مبنا و با کدام توجیه روی میدهد؟
به زعم من دکتر طباطبایی (و پروژه فکری که دنبای میکند) یکی از پیچیدهترین و بغرنجترین روشنفکران معاصر ایران است. اگر بتوان مجموعه فعالیتهای هر روشنفکر را در دو ساحت نقد و نظریه به تصویر کشید، باید گفت، آنجا که دکتر به تبیین پروژه فکری خود پرداخته است کمتر کاری را به لحاظ حجم و گستردگی و صرف وقت زیاد در پژوهش میتوان با کار ایشان قیاس گرفت؛ و آنجا که ایشان وارد عرصه نقد و انتقاد میشود، کمتر گروه شناخته شده روشنفکری در ایران از کمان نقد وی مصون بوده است و کمتر روشنفکر شناخته شدهای را میتوان یافت که تیغ نقد ایشان را تجربه نکرده باشد. این هر دو ادعا را میتوان در تفصیل مطالبی که به مرور در این محیط قرار میگیرند به روشنی دید.
نظریه حكومت قانون در ایران
پس از انتشار کتاب نظریه حکومت قانون در ایران که عنوان پرفروشترین کتاب ماه را به خود اختصاص داد دکتر طباطبایی در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به دعوت جامعه فرهنگی دانشکده در تاریخ 19/12/86 حاضر شد و ضمن انتقاد از اینکه دانشگاههای ما سهمی در تولید علوم اجتماعی و انسانی ندارند به شرح آراء بنیادی خود در این کتاب پرداخت.
مولف كتاب «نظریه حكومت قانون در ایران»، سخنان خود را با بررسی وضعیت اجتهاد در علوم انسانی آغاز كرد: «علم سیاست نیازمند كسانی است كه عالم به وضعیت علوم سیاسی در جهان بوده و نیز به مسائل ایران اشراف داشته باشند. در ایران یا بحثی از اجتهاد نبوده یا زمانی طرح شد كه امكان اجتهاد وجود نداشته است »
یك كلمه
دكتر جواد طباطبايى
«مطلب زیر فصلی از دومین بخش دومین جلد تأملی دربارة ایران است كه درپایان سال جاری به مناسبت صدمین سالگرد حنبش مشروطهخواهی مردمایران منتشر خواهد شد.»
بنیان و اصول نظم فرنگستان یك “كلمه” است و هرگونه ترقیات و خوبیها ]كه[ در آنجا دیده میشود، نتیجة همان یك “كلمه” است.
طبقه متوسط
طبقه متوسط : مخاطب اصلی تولید صنعتی
گفتگو با دكتر موسی غنی نژاد
وقوع انقلاب، دولتی شدن فعالیتها، مصارده ها و تحمیل جنگ و همه سبب كاهش بازدهی اقتصاد و تولید شد. از ظرف دیگر رشد جمعیت زیادتر شد و به این ترتیب درآمد سرانه واقعی به شدت كاهش یافت. به همین دلیل طبقه متوسط ضربه شدیدی به لحاظ اقتصادی خورد.
سوسياليسم ايرانی
گفتوگو با موسی غنینژاد
اعتماد / ثمينا رستگاری
۹ سال پيش از امروز يعنی در سال ۱۳۷۷ دو کتاب روی پيشخوان کتابفروشیها قرار گرفت؛ «تجددطلبی و توسعه در ايران معاصر» و «جامعه مدنی؛ آزادی اقتصاد و سياست». نويسنده اين دو کتاب دکتر موسی غنینژاد است که در اين دو کتاب نقدهايی جدی را بر سوسياليسم ايرانی و ناسيوناليسم مصدقی وارد ساخته است با جملاتی روان که از انديشه ذهنی تراوش کردهاند که پيش از آنکه چهرهای سياسی باشد، انديشمندی اقتصاددان است. آنچه او در کتاب جامعه مدنی نوشت در آن سالها نشنيده ماند. در اين گفت وگو به چرايی نحيف بودن گفتمان مشروطهخواهی در ايران پرداختهايم.
- » » »
تجديد مطلعى در مفهوم سنت
دكتر جواد طباطبايى
گفته ايم كه دوران جديد تاريخ ايران، كه پيشتر با اصلاحات در دارالسلطنه تبريز آغاز شده بود، با جنبش مشروطه خواهى تثبيت شد و با برقرار شدن نخستين نظام حكومت قانون نيز نسبت آن با نظام سنت قدمايى به طور بازگشت ناپذيرى دگرگون شد. چنين مى نمايد كه تاريخ نويسى ايرانى هنوز نتوانسته است توضيحى از جايگاه راستين اين جنبش عرضه كند…
تجدد از راه نقد سنت
نگاهي به گفت وگوي دکتر ماشاءالله آجوداني با روزنامه شرق
آقاي ماشاءالله آجوداني در گفت وگويي با روزنامه شرق (هشتم خردادماه 86) چکيده اي از آراي خود در باب سنت و تجدد به دست داده است که از هر نظر قابل تامل است. پرسش هاي هوشمندانه مصاحبه کننده، خانم ثمينا رستگاري و پاسخ هاي صريح و روشن ايشان يکي از ويژگي هاي مثبت اين گفت وگو است که نمونه آن را کمتر مي توان در جايي ديگر يافت.
سه گوشهی چهار پهلو؟
“روشنفکر دینی”: “سه گوشهی چهار پهلو”؟!
یا انسان ِ بالدار”؟! یا چی ؟! یا کی؟!
نامه سرگشاده ای به دکتر عبدالکریم سروش
اسماعیل خوئی
• گرفتاری در این است که او هم خدا را میخواهد، هم خرما را: هم این جهان را، هم آن جهان را، هم “علم” را هم “ناعلم” یا “فرا علم” را. و این نمیشود، آقای دکتر! نمیشود…
بايد از نقد تجددمان آغاز کنيم
گفت و گو با ماشاءالله آجودانی، شرق
بايد بنشينيم بر سر سنت و به موقعيت و نوع مناسبت خودمان و سنت مان با دنيای مدرن بينديشيم. اگر تجربه مدرنيزاسيون ايران کاملاً موفق نبود، دلايلش را بايد در جای اساسی تری جست وجو کرد و فقط به پای سنت ننوشت. آنچه که ما در دوره مشروطه اهميت داديم، استقلال بود نه دموکراسی و نه آزادی های فردی. ما در واقع به جهت مشکلات تاريخمان دموکراسی را در انقلاب مشروطه قربانی کرديم
ثمينا رستگاری؛ ماشاءالله آجودانی برای کسانی که روی اين خطوط توقف کرده اند ناشناخته نيست. او با خلق اثر «مشروطه ايرانی» نام خود را به تصويرگران جدال بی پايان سنت و مدرنيسم در اين سرزمين پيوند زد.
تجدد سیاسی یعنی حكومت قانون
- حتي پيش از انتشار كتاب «نظريه حكومت قانون در ايران» هم نظريات شما درباره نهضت مشروطه بحث بر انگيز شده بود. نظرات شما درباره جايگاه و اهميت جريانهاي فكري در اين كتاب قابل توجه است و محل بحث (و احتمالاً سوءتفاهم). به عنوان اولين سئوال ميخواستم بپرسم موضع اصلي شما براي تحليل جنبش مشروطه چيست؟ با خواندن كتاب اين برداشت ميشود كه در نظر شما جنبش مشروطه حركتي در جهت مشروط كردن قدرت و قانونمند كردن آن بود تا برقراري دموكراسي. آيا اين برداشت درست است؟
گستره ی اقتدار دين
گستره ی اقتدار دين
تلاش ـ در آستانه بيست و پنجمين سال انقلاب اسلامی قرار داريم. در سالگرد انقلابی که نتايج اجتماعی بسيار نامطلوبی ببار آورده است. تلخکامی و گزندگی شکست آن در کلام بسياری از روشنفکران و سياسيون ايران و حتی فرزندان تنی اين انقلاب و در صفوف خود حکومت آشکار است. آخرين نمونه ی آن بيانيه اکبر گنجی( مانيفست جمهوريخواهی ) که اعلام رسمی شکست انقلاب و انديشه مسلط برآن و همچنين به انتها رسيدن تمام ظرفيت نيروهائی است که به اين انديشه بنوعی آويخته اند. آيا از نظر شما انجام اين انقلاب در ايران اجتناب ناپذير بود؟
من روشنفکر تمام وقت نیستم
گفتوگوی با علی اصغر سیدابادی
در این چند ماه چند گفت و گو داشتم که خیلی برایم لذت بخش بودند ، دکتر سروش ، دکتر طباطبایی و دکتر مجتهد شبستری که اولین گفت و گو از این سری امروز در روزنامه اعتماد ملی منتشر شده است ، با کمی تغییر . این جا متن بدون تغییرش را می گذارم . از گفت و گو با سروش و شبستری هم خیلی خوشم آمد که در یکی دو هفته آینده تقدیم خواهد شد.
نقد روشنفکری دينی
برگرفته از کتابچه، وبلاگ مهدی خلجي
آنچه در پی میخوانيد، متن کامل مصاحبهی جواد طباطبايی، فيلسوف و تاريخنگار انديشهی سياسی ايران است که دو سه سال پيش با روزنامهی همشهری در تهران انجام شد. روزنامهی همشهری، بخشی از سخنان طباطبايی را به ملاحظات مرسوم و معمول منتشر نکرد. متن زير دربردارندهی حذفها و بريدهگیهاست. گفتن ندارد که انتشار اين مصاحبه در اينجا تنها برای در دسترس گذاشتن متنی است که در دسترس نيست
محافظهكاري
گفتگو با - محمدرضا ارشاد
هنگامي كه حدود دو ماه پيش براي ديدار با دكتر سيدجواد طباطبايي به مركز دايره المعارف اسلامي رفته بودم و موضوع پرونده «انديشه محافظهكاري» را براي شماره 9 خردنامه مطرح كردم، از آن بسيار استقبال كرد.
اين مسئله ابتدا باعث تعجب من شد، چرا كه فكر ميكردم با واكنش منفي وي روبرو شود ومانند روشنفكراني كه تكليف خيلي از مسايل را در نزد خود حل شده فرض ميكنند، به من بگويد: حالا كه چي؟ محافظهكاري هم شد موضوع؟ به چه دردي ميخورد؟ اما اين اتفاق نيفتاد. هنگامي كه از وي خواستم كه در اين شماره ويژه، مشاركت كند، گفت كه من بايد درباره اين موضوع، مطالعه كنم.
جداناپذیری توسعه اقتصادی و سیاسی
کتاب فرهنگ سیاسی ایران در گفت وگو با موسی غنی نژاد
برگرفته از : اعتماد
دولتی کردن اقتصاد
گزارش گفتگوی مشروح “مهر” با دکتر غنی نژاد: بیشترین تصمیمات برای دولتی کردن اقتصاد را دولت موقت بازرگان گرفت / راه نجات اقتصاد ایران،”واقعی” و “منطقی” شدن است و بس/ در اقتصاد ملی نباید تسلیم فشار افکار عمومی شد
یکی از دوستان از قول یکی از بازاریان تهران که سخت از قوانین دست و پاگیراقتصادی به تنگ آمده بود، نقل می کرد که این تاجر کهنه کار به طعنه گفته بود: “کار فقط دلالی! خانه فقط استیجاری!”؛ در پس این شوخی به ظاهر ساده، حکایت تلخ اقتصاد ما جای دارد …
اقتصاد در نظام باز
اقتصاد در نظام باز و سياسى شكوفا مى شود، گفت و گو با موسى غنى نژاد، يوسف ناصرى، ايران
دموكراسى كه ترجمه تحت اللفظى آن حكومت مردم است به نوعى حكومت اطلاق مى شود كه گزينش حاكمان يك نظام سياسى با رأى مردم صورت بگيرد و اين نخبگان دريك مدت زمان معين قدرت را به دست بگيرند.
قاعده كلى اين است كه اين برگزيدگان در صورت عدم تمايل رأى دهندگان در دوره بعدى به صورت مسالمت آميز، قدرت را به ديگر منتخبان مردم واگذاركنند.
شورش حاشيه عليه متن
11 سپتامبر؛ شورش حاشيه عليه متن ، گفتوگوي بهمن احمدي امويي با موسي غني نژاد
منشأ همة ايدئولوژيهاي ضد سرمايهداري، خود جامعة سرمايهداري است. منشأ ايدئولوژيهاي ضد غربي، خود غرب است. ماركسيسم از دل غرب سرمايهداري ظهور كرد. يكي از پيچيدگيها و گرفتاريهاي امروز همين است كه بسياري از روشنفكران غربي، مثل نوام چامسكي ضد سرمايهداري هستند. اما آلترناتيوي كه ارائه ميكنند؛ آرمانشهرهاي غيرقابل دسترس است. اما اينها از نظر ايدئولوژيك تأثيرگذار هستند
پس از 11سپتامبر 2001 جهان آنچنان مسيري در پيش گرفت كه تحليلگران تاريخ معاصر، دنيا را به قبل و بعد از 11سپتامبر تقسيم كردهاند. اين اتفاق آنچنان عظيم و گسترده بود كه رخداد مهم سقوط روسيه شوروي و بلوك شرق و پايان جنگ سرد را كه حدود 10سال قبل از آن روي داده بود، تحت تأثير قرار داد.
مشروعيت و دموكراسى
شرق-موسى غنى نژاد:
نيم نگاه
مشروعيت ناشى از دموكراسى نيست
مشروعيت ناشى از دموكراسى نيست ولى بدون دموكراسى مشروعيت قدرت سياسى حاكم دچار ابهام مى شود. مشروعيت قدرت سياسى ناشى از اجراى وظايف است، اگر وظايف خود را به درستى انجام بدهد مشروع است. وظايف چيست؟ صيانت از جان و مال مردم و تضمين رعايت قانونى كه هدف آن، حفاظت از حقوق انسان ها است. مشروعيت از اينجا يعنى از رعايت حقوق مردم ناشى مى شود. چه مرجعى تشخيص مى دهد كه حقوق رعايت شده يا نه؟ اين را در عمل يا واقعيت خود مردم مورد داورى قرار مى دهند. اگر ما مشروعيت را ناشى از راى مردم بدانيم و دموكراسى را صرفاً حاكميت اراده مردم تلقى كنيم در اين صورت ممكن است دچار تناقض شويم. يعنى ممكن است يك روز مردم راى شان بر اين قرار بگيرد كه مثلاً حقوق يك فرد يا يك گروه از افراد را نقض كنند در اين شرايط نظام سياسى دچار تناقض مى شود. براى اينكه دچار اين تناقض نشويم بايد بپذيريم كه اصول اوليه حكومت وجود دارد، يعنى هر حكومتى مشروعيتى دارد كه با راى مردم قابل تغيير نيست.
روشنفکران معاصر ایران
هومن قاسمی
همانگونه که وعده دادهشدهبود، از امروز و به تناوب، مطالبی در بررسی آرا و نظرات روشنفکران معاصر ایران، در این محیط مجازی قرار خواهد گرفت. این دست بررسی، عمدتا با توجهی خاص (شاید با اغماض بتوان گفت، با محوریت) آرا و نظرات دکتر سید جواد طباطبایی صورت خواهد پذیرفت. اما این گزینش بر چه مبنا و با کدام توجیه روی میدهد؟
به زعم من دکتر طباطبایی (و پروژه فکری که دنبای میکند) یکی از پیچیدهترین و بغرنجترین روشنفکران معاصر ایران است. اگر بتوان مجموعه فعالیتهای هر روشنفکر را در دو ساحت نقد و نظریه به تصویر کشید، باید گفت، آنجا که دکتر به تبیین پروژه فکری خود پرداخته است کمتر کاری را به لحاظ حجم و گستردگی و صرف وقت زیاد در پژوهش میتوان با کار ایشان قیاس گرفت؛ و آنجا که ایشان وارد عرصه نقد و انتقاد میشود، کمتر گروه شناخته شده روشنفکری در ایران از کمان نقد وی مصون بوده است و کمتر روشنفکر شناخته شدهای را میتوان یافت که تیغ نقد ایشان را تجربه نکرده باشد. این هر دو ادعا را میتوان در تفصیل مطالبی که به مرور در این محیط قرار میگیرند به روشنی دید.
تأملى در باره ايران
معرفى، نقد و بررسى كتاب «ديباچهای بر نظريه انحطاط ايران»
روشنفكری در زمانهی عسرت
سيروس پرويزی
آخرين كتاب دكتر جواد طباطبايی استاد پيشين دانشكدهی حقوق دانشگاه تهران با عنوان مكتب تبريز و مبانی تجددخواهی انتشار پيدا كرده است. اگر دومين ويراست زوال انديشهی سياسی در ايران را نيز كه خود كتاب جديدی است، به شمار آوريم، اين چهارمين كتابی است كه از اين نويسنده در نخستين نيمهی دههی هشتاد منتشر شده است. البته، با صرف نظر از رسالهی سقوط اصفهان، كه در نوع خود نمونهای از تركيب نثر زيبای فارسی و دقتهای علمی و انديشگی است، و نيز رسالهای دربارهی مفهوم ولايت مطلقه در سدههای ميانه، كه اينك تفصيل آن در كتاب جدال جديد و قديم آمده است. » » »
درسگفتارهاي هگل
دکتر سيدجواد طباطبايي
گروه انديشه؛ديروزبخش نخست اين نوشته را درباره دولت و جامعه مدني از نظر هگل خوانديد،امروزبخش پاياني آن درپي مي آيد؛از نظر ارسطو، دولت امري طبيعي بود و اين مساله به مسيحيت منتقل شد. بدين صورت که تمام قدرت ها از خدا ناشي مي شد و آن را طبيعي مي دانستند. نقد انديشه سياسي قديم بر همين موضع طبيعي بودن وضع انسان صورت گرفت. با تحولات، انسان از وضع طبيعي بيرون آمد بعدها مارکس، انسان را موجود ابزار سازنده دانست. پس دولت را هم مي سازد و همه چيز بر طبق قرارداد ساخته مي شود. » » »
هویت ایرانی در گذرگاه تاریخ
هویت هر ملتی در طول تاریخ از مسیر پر فرازو نشیبی عبور کرده است. هویت مجموعه خصایصی است که تعلق فرد را به يک مکان محکم میکند و نظام ارزشها و هنجارهای او را مشروعيت میبخشد. اما یقیناً مفهوم هویت در اثر دگردیسیهای تاریخی دچار تحولات و تغییرات اساسی میشود. مثلاً اگر در قرن بیستم ایدئولوژیها در ساخت هویتها دخالت اساسی داشتند، امروز دستگاه مختصات جدیدی به نام مدرنیته هویتهای ملی، قومی را به چالش کشیده است. اینکه در عصر فرامدرن چه عناصری هویتها را میسازد و به چه جهان بینی برای تکوین هویت ایرانی باید معتقد بود، از جمله مسائلی است که در گفت و گو با شهرام اسلامی به بحث گذاشته میشود.
پایان نامه
خيلي از دانشجويان زمان نوشتن پايان نامه لحظه شماري ميكنند كه هرچه زودتر از شر اين بلاي آسماني خلاص بشوند . اما من وقتي كه كلمه پايان را در صفحه چهارصدم پايان نامه خودم نوشتم ، غم غريبي در وجودم احساس كردم ناخودا آگاه بغضم گرفت و نمي در چشمانم نشست . تقريبا يك سال پيش در همين ايام بود كه موضوع پايان نامه توسط دكتر سيد جواد طباطبايي به من پيشنهاد شد . اعتراف ميكنم اولين بار كه دكتر با من در اين مورد صحبت كرد ترس وجودم را فرا گرفت ، اسم جواد طباطبايي ، اسمي نبود كه ادم بخواهد فقط براي تفنن و كسب تجربه به ان فكر كند . خصوصا اينكه نام دكتر طباطبايي بعد از هجده سال دوباره در عرصه دانشگاه تهران مطرح مي شد ، اول بار احساس كردم اين فكر يك توهم تمام عيار است. » » »
طباطبایی و پروژهی فکری او
سید جواد طباطبایی و پروژهی فکری او در سالهای اخیر –با توجه به تغییر سمتوسوی فکری بسیاری از افراد تعقیبکنندهی مسائل سیاسی در ایران (از توجه به وجوه بیرونی امور سیاسی و بینش سیاستزده، به رجوع به مبانی فکری بنیانی و فلسفی سیاست)- بسیار مورد توجه قرار گرفتهاست.
شاید شکست جنبش اصلاحات و بارز شدن بنیانهای کمعمق فکری آن در طول این چند سال، یکی از عوامل اساسی در تغییر سمتوسوی توجهات و و معطوفشدن دوبارهی آنها به سمت رابطهی “سنت و تجدد” و یافتن راه برونرفت از وضعیت کنونی با تبیین نسبت ما با این دو، بودهاست.
در جستوجوی منطق شکستهای پیدرپی
جواد طباطبایی علت شکستهای پیدرپی جنبش تجددخواهی را فقدان اندیشه و نبود مفاهیم بنیادین در پس این تحولات میداند. از نظر او “شکستهای پیدرپی تحولات تاریخی و تجدد در ایران، صرف نظر از جنبههای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و تاریخی، ناشی از فقدان اندیشهای منسجم و کمبود برخی مفاهیم بنیادینی است که بدون آنها شالودهی هیچ دگرگونی تاریخی عمدهای استوار نخواهد شد. ” او میکوشد تا با بازنگری در تاریخ ایران منطق درونی آن را بکاود و از این راه به تبیین راههای پیش رو بپردازد. آن گونه که او خود اشاره میکند، او “تاریخ نگار اندیشهی سیاسی در ایران نیست، بلکه حتا آنجا که به حوادث تاریخی اشاره میکند، به ورای تاریخ و لاجرم به منطق درونی اندیشه و برآمدن، بسط و زوال آن نظر دارد. “
چالش سنت و تجدد
چالش سنت و تجدد در اندیشههای دکتر طباطبایی
سعید گلکار
دانشجوی دكتری علوم سياسی دانشگاه تهران
شاید اغراق نباشد اگر بگوییم که مهمترین چالش فکری در ایران امروز هنوز بعد از گذشت دو قرن چالش سنت و تجدد است سوال از چیستی سنت و تجدد و رابطه جهان ایرانی با این دو مفهوم هنوز ذهن روشنفکر ایرانی را به خود مشغول داشته است. کمتر کتابی را میتوان در حوزه علوم انسانی و اجتماعی یافت که به این چالش نپرداخته باشد و یا حتی اشارهای به آن نکرده باشد. همه اینها نشان دهنده اهمیت این مفاهیم در حوزه روشنفکری ایران است. به قول دکتر میلانی رویارویی سنت و تجدد کلید درک و شناخت تاریخ صد سال اخیر ایران است.(۱)
انكار مدعى
نقدى بر نكته اى از مقدمه كتاب “تاريخ انديشه سياسى جديد در اروپا”، حسن قاضى مرادى، شرق
چه بسا روشنفكرانى كه گاه چون از تجدد و دموكراسى سخن بگويند، تامل وفاق جويانه اى در تو برانگيزند و اما اگر در پى احساس اينكه ساحت مباركشان در اثر تعرضى بحق يا حتى نابحق مخدوش شده واكنشى نشان دهند، تو به حيرت مى افتى كه چرا اينان خود در عمل پايبند آنچه مى گويند نيستند و بى مدارايى نشان مى دهند.و نمونه اش واكنشى است از سوى دكتر جواد طباطبايى به ادعاى معترضانه دكتر آرامش دوستدار نسبت به او در چند سال پيش كه بالاخره در مقدمه بخش نخست از جلد نخست كتاب «تاريخ انديشه سياسى جديد در اروپا» بروز يافت.
» » »
سراب عدالت اجتماعی
سخنرانی فردریش فون هایک در دانشگاه سیدنی۶ اکتبر ۱۹۷۶
تلاش برای یافتن معنای آنچه که ” عدالت اجتماعی” نام گرفته است، طی بیش از ده سال یکی از مشغلههای اصلی من بوده است. این تلاش با ناکامی روبرو شد؛ درستتر گفته باشم بدین نتیجه رسیدم که در جامعه انسانهای آزاد این عبارت از هر گونه معنائی تهی است. با وجود این، کاوش اینکه بچه دلیل این عبارت طی یک سده بر بحثها غالب بوده- و برخی گروههاهمهجا آنرا با موفقیت به کار گرفته اند تا آوردن بخش بزرگی از موهبتهای زندگی را بشارت دهند- شایسته توجه است. » » »
روشنفکران و سوسیالیسم
مقاله ای از فردریش فون هایک
ترجمه: مهشید معیری و موسی غنینژاد
چگونه ميتوان تاريخ ايران را نوشت؟
(بحثي در شرايط امکان يا امتناع تاريخ نويسي ايراني)
بهار زنده رودي
پيشگفتار
انتشار کتاب «ديباچه اي بر نظرية انحطاط ايران» (1)، فرصتي را فراهم آورده، تا با بازبيني به تاريخ گذشتة ايران، پرسش هايي نو در رابطه با اين تاريخ مطرح شود. مهمترين پرسش اين است که: چگونه مي توان تاريخ ايران را نوشت؟ پاسخ، شايد با پرسشي ديگر داده شود و آن اينکه: مگر تاريخ ايران نوشته نشده است و اصولا” چه ضرورتي به تاريخ نويسي دوباره وجود دارد؟ اگر بخواهيم مبنا را بر آگاهي قرار دهيم تا از آگاهي فردي به آگاهي اجتماعي و آنگاه به آگاهي تاريخي برسيم، مي توان گفت که تاريخ مي نويسيم تا به يک چنين آگاهي تاريخي برسيم، تا روابط و مناسبات خود را با ديگران، روشن و تنظيم کنيم. نوشتة حاضر مي کوشد، به بحث در شرايط امکان يا امتناع تاريخ نويسي بپردازد و از آنجا که نگارندة اين سطور معتقد به شرايط امتناع است، پس تلاش مي کند نشان دهد که تاريخ ايران نوشته نشده است و تا شرايط امکان پديد نيايد، امکان تاريخ نويسي در ايران نيز وجود ندارد.
» » »
نقدي بر كتاب مكتب تبريز
لطف الله آجوداني
سال گذشته بخشي از آخرين كتاب بحثانگيز سيد جواد طباطبايي در بخش كتاب خردنامه به چاپ رسيد، پس از آن نقدي بر اين كتاب به قلم علي اصغر حقدار باز هم در خردنامه چاپ شد و حالا اين دومين نقدي است كه براي كتاب مكتب تبريز و مباني تجددخواهي منتشر ميشود.
و اين تنها نشان از اهميت اين كتاب دارد كه با گذشت يك سال از انتشار آن هنوز هم قابليت بحث و بررسي بيشتر دارد. اين كتاب از سوي انتشارات ستوده تبريز در اوايل سال 85 به بازار كتاب عرضه شده است.
كتاب «مكتب تبريز و مباني تجددخواهي» نوشته دكتر سيد جواد طباطبايي، بخش نخست جلد دوم تاملي درباره ايران است كه به نوشته طباطبايي «به طور عمده انديشه سياسي دوران جديد ايران تا فراهم آمدن جنبش مشروطه خواهي را مورد بررسي قرار ميدهد»(ص 33).
تازه ها
- تجدد سیاسی یعنی حكومت قانون
- روشنفکران معاصر ایران
- نظریه حكومت قانون در ایران
- یك كلمه
- طبقه متوسط
- سوسياليسم ايرانی
- تجديد مطلعى در مفهوم سنت
- تجدد از راه نقد سنت
- سه گوشهی چهار پهلو؟
- بايد از نقد تجددمان آغاز کنيم
جواد طباطبايى
درسگفتارها
- هگل و پدیدارشناسی روح
- دیدگاه فیشته وکانت درباره انقلاب فرانسه
- دیدگاه توکویل درباره انقلاب فرانسه
- دیدگاه ادموند برک درباره انقلاب فرانسه
گفتگوها
- تجدد سیاسی یعنی حكومت قانون
- گستره ی اقتدار دين
- من روشنفکر تمام وقت نیستم
- نقد روشنفکری دينی
- محافظهكاري
- هر تاريخى تاريخ معاصر است
- کارم نسخه پيچيدن نيست
نوشته ها
- یك كلمه
- مفهوم عدالت در ابن خلدون
- بساط كهنه و طرح نو
موسی غنی نژاد
گفتگوها
- جداناپذیری توسعه اقتصادی و سیاسی
- دولتی کردن اقتصاد
- اقتصاد در نظام باز
- شورش حاشيه عليه متن
- مشروعيت و دموكراسى
- درباره دمکراسی در ایران
- ديو دل آزار «دولت» بر سر راه اقتصاد
- اقتصاد در نظام باز
نوشته ها
- اصلاح طلبی پوپولیسم چپ
- آزادی و قدرت
- دموكراسي، آزادي و سوسيال دموكراسي
نقد و نظر
- روشنفکران معاصر ایران
- تأملى در باره ايران
- روشنفكری در زمانهی عسرت
- درسگفتارهاي هگل
- هویت ایرانی در گذرگاه تاریخ
- پایان نامه
- طباطبایی و پروژهی فکری او
- چالش سنت و تجدد
- انكار مدعى
- سراب عدالت اجتماعی
- روشنفکران و سوسیالیسم
- چگونه ميتوان تاريخ ايران را نوشت؟
- نقدي بر كتاب مكتب تبريز
بایگانی
- May 2008
- March 2008
- February 2008